Genel · Haziran 19, 2022 0

Eve Gelen Orkideyi Ya┼čatmak

Eve gelen orkideyi ya┼čatmak

Eve gelen orkideyi ya┼čatmak

Nedendir bilinmez bu bak─▒lmas─▒ ├žok da kolay olmayan tropik bitkiyi (her ne kadar bizim ald─▒─č─▒m─▒z orkidelerin hepsi ev ya┼čam─▒na adapte edilmi┼č yapay melezler olsa da) s├╝rekli hediye edip, al─▒yoruz. Her ay en az bir kez bir arkada┼č─▒n evinde, bir k├Â┼čede kurumu┼č olan bir orkide veya ÔÇťorkide hediye ettiler ├Âl├╝yor ne yapsamÔÇŁ diye i┼čitti─čim ├žok oluyor. Bu yaz─▒da en ├žok bilinen t├╝r olan Phalaenopsis familyas─▒n─▒ ÔÇśnas─▒l sa─č b─▒rakabilirizÔÇÖ ├╝zerine bir tak─▒m bilgiler vermeye ├žal─▒┼čaca─č─▒m.

Bakmak ya da bakmamak, i┼čte b├╝t├╝n mesele bu!

622px Phalaenopsis lowii1

Phalaenopsis lowii, Kaynak: Walter Hood Fitch (1817-1892) del. et lith. ÔÇťCurtisÔÇÖs botanical magazineÔÇŁ vol. 88 ser. 3 nr. 18 tab. 5351

├ľncelikle bu bitkiyle ilginelip ilgilenemeyece─činize karar verin. Arkada┼č─▒n─▒za ay─▒p olmas─▒n diye bitkiyi elinizde tutmak yerine onu daha tecr├╝beli birine verin, ├ž├╝nk├╝ Phalaenopsis k├Â┼čede g├╝nlerce unutabilece─činiz bir bitki de─čildir; ayr─▒ca yenilebilir bir bitki de olmad─▒─č─▒ndan yiyip kurtulamazs─▒n─▒z. Buna kar┼č─▒n Phalaenopsis orkideler i├žinde bak─▒m─▒ en kolay olan─▒d─▒r. Yeni orkidenizi di─čer bitkilerinizden uzakta ve lo┼č ─▒┼č─▒kta bir hafta hi├žbir┼čey yapmadan bekletin ki ilk ┼čokunu atlats─▒n. Bu s─▒rada ├╝zerinde b├Âcek vs. var m─▒ diye g├Âzlemleyin di─čer bitkilerinize zarar gelmesin.

Gerekli malzemeler

Matkap, steril bir jilet ya da b─▒├žak, orkide saks─▒s─▒, orkide topra─č─▒ (esasen toprak filan de─čil), iki ├╝├ž g├╝n dinlendirilmi┼č musluk suyu, orkide g├╝bresi, aktif karbon.

Saks─▒ ve Har├ž de─či┼čtirme

Orkidenin saks─▒s─▒ ┼čeffaf olmal─▒ ├ž├╝nk├╝ k├Âkleri ─▒┼č─▒─ča ihtiya├ž duyar. Piyasada orkide saks─▒s─▒ diye sat─▒lan berbat ├╝r├╝nleri modifiye ederek i┼če ba┼člayabilirsiniz. Bu saks─▒lar─▒n ┼čeffaf olmak d─▒┼č─▒nda orkideye hi├žbir faydas─▒ yoktur. Alttaki k├╝├ž├╝c├╝k delikleri matkap ile geni┼čletin ve birka├ž tane daha a├ž─▒n. Saks─▒n─▒n yanlar─▒na da k├╝├ž├╝k (0,5 ÔÇô 1,5 cm gibi) delikler a├žman─▒z havaland─▒rma a├ž─▒s─▒ndan b├╝y├╝k fayda sa─člayacakt─▒r. Daha estetik bir ├ž├Âz├╝m ise, be─čendi─činiz bir seramik ya da ├žamur saks─▒n─▒n ├ževresinde (┼čeffaf olmak zorunda de─čil) en az 3 ÔÇô 4 cmlik delikler a├žmakt─▒r.

orkide saks─▒lar─▒

orkide saks─▒lar─▒

Orkide, Epifit bir bitkidir. Yani toprakta de─čil, di─čer a─ča├žlar─▒n ve odunsu bitkilerin ├╝zerinde ya┼čar. ─░htiyac─▒ olan nem ve besini hava ve ya─čmur suyu ile al─▒r. Kimi orkide merakl─▒lar─▒ bu nedenle orkidelerini k├╝t├╝klerin ├╝zerinde de b├╝y├╝t├╝r. Siz bunu ┼čimdilik denemeyin. Piyasada ├žam kabu─ču ya da hindistan cevizi a─č─▒rl─▒kl─▒ orkide topra─č─▒ diye sat─▒lan ├╝r├╝nlerden al─▒n. Po┼četten ├ž─▒kan par├žalar─▒ eleyerek ve birka├ž defa suda s├╝zerek tozlar─▒n ve k├╝├ž├╝k par├žalar─▒n gitmesini sa─člay─▒n, ├ž├╝nk├╝ elde etmek istedi─čimiz ortam ├žamur gibi olmamal─▒. Esasen orkide sphagnum yosunu ile de bak─▒labilir ki, size gelen orkide de bu yosunla gelmi┼č olabilir. Fakat sphangum ile ilgilenmek g├╝├žt├╝r. Ortam─▒n s─▒cakl─▒─č─▒ ve sulama aral─▒klar─▒ ├žok ├Ânem te┼čkil eder. Bu y├╝zden kullanmay─▒n.

Size gelen orkide plastik kab─▒n i├žinde k├Âklerin t─▒k─▒┼č t─▒k─▒┼č oldu─ču bir durumda gelecektir. Orkideyi ├ž─▒karmak istedi─činizde alt deliklerden ├ž─▒km─▒┼č olan k├Âkler sizi zorlayabilir. Elinizle b├╝kerek ├ž─▒karmaya ├žal─▒┼č─▒n ba┼čka ├žare yoksa jiletle kesin. K├Âkleri dikkatlice inceleyin kurumu┼č, ├ž├╝r├╝m├╝┼č, rengi siyahlanm─▒┼č ya da a┼č─▒r─▒ yumu┼čam─▒┼č olanlar─▒n hepsini ├žekinmeden kesin. Kesim i├žin kulland─▒─č─▒n─▒z makas, jilet vs. ne ise ├žok temiz olmas─▒na ├Âzen g├Âsterin yoksa bitkiniz bakteri kapabilir. (Parma─č─▒n─▒z─▒ kesti─činizi d├╝┼č├╝n├╝n, bitkiye de ona g├Âre davran─▒n) Orkidenin k├Âklerine yap─▒┼čm─▒┼č gibi olan a─ča├ž par├žalar─▒n─▒ s├Âkmeye ├žal─▒┼čmay─▒n. Ard─▒ndan orkideyi g├╝zelce dinlenmi┼č suyunuzla y─▒kay─▒n. Kesilen k├Âklerin u├žlar─▒na aktif karbon (akvaryumcudan ya da bulamazsan─▒z benden alabilirsiniz) serpin. Zaten ─▒slak oldu─ču i├žin yap─▒┼č─▒rlar. Aktif karbon zararl─▒lar─▒ b├╝nyesinde tutarak hastal─▒k kapma riskini daha da d├╝┼č├╝r├╝r. Normal k├Âm├╝r kullanmay─▒n. Bir de, karbonu sadece kesik yerlerde kullanmaya ├Âzen g├Âsterin.

Orkidenin saks─▒s─▒n─▒n ├žok b├╝y├╝k ya da ├žok k├╝├ž├╝k olmas─▒ ├Ânem ta┼č─▒r ama piyasadaki dandik saks─▒lar d─▒┼č─▒nda do─čru d├╝r├╝st bir ┼čey bulmak kolay olmayaca─č─▒ndan bu k─▒sm─▒ atl─▒yorum.

Ameliyat─▒n ard─▒ndan orkidemizi k├Âkler iyice s─▒k─▒┼čacak ┼čekilde (├ž├╝nk├╝ zaten saks─▒n─▒n geni┼č delikleri havaland─▒rma ve sulama konusunda bize ├žok yard─▒mc─▒ olacak) dikiyoruz.

I┼č─▒k, Hava ve Is─▒

Phalaenopsis d├╝┼č├╝k ─▒┼č─▒k orkidesidir. Ama bu insana g├Âre de─čil bitkiye g├Âre d├╝┼č├╝k ─▒┼č─▒kt─▒r. Ayd─▒nl─▒k ve do─črudan g├╝ne┼č almayan bir ortam idealdir. Direkt g├╝ne┼č yapraklar─▒n─▒ ├žok ├žabuk yakar. Bunu zaten yapra─č─▒n renginden kolayca anlars─▒n─▒z.

Havaland─▒rma ise orkide i├žin ya┼čamsald─▒r. E─čer yeterli havaland─▒rmay─▒ sa─člayam─▒yorsan─▒z sa─čl─▒kl─▒ orkide bakmay─▒ unutun. Yaz─▒n camlar─▒ a├ž─▒n, k─▒┼č─▒n ise g├╝n i├žinde zaman zaman fan ├žal─▒┼čt─▒r─▒n.

Phalaenopsis ─▒s─▒ konusunda olduk├ža dayan─▒kl─▒d─▒r. 15 ÔÇô 25 derece aras─▒ idealdir ama ├žok daha so─čuk ve s─▒cak ortamlarda da idare edebilirler.

Nem ve Sulama

% 75 ÔÇô 80 nem Phalaenopsis i├žin olduk├ža idealdir ama bir hamamda ya┼čamad─▒─č─▒n─▒z i├žin bu nemi elde etmeniz g├╝├žt├╝r. E─čer obsesif iseniz bebek odalar─▒nda kullan─▒lan nemlendiriciler ├žok fayda sa─člar. Daha basit ve s─▒kl─▒kla uygulanan bir y├Ântem ise nem tepsisidir. Bir kab─▒n i├žine ├žak─▒l ta┼člar─▒ ve dinlenmi┼č su koyun. Orkide saks─▒n─▒z─▒ da bu ta┼člar─▒n ├╝zerine oturtun. Orkidenin taban─▒na su de─čmemeli. Ta┼čs─▒z da iyi nem olu┼čmaz. Bir de suyu ara s─▒ra de─či┼čtirin ki yosun ve bakteriler olu┼čmas─▒n.