Zen mode · Haziran 18, 2022 0

iwagumi

Iwagumi nedir?

Iwagumi nedir?

Iwagumi nedir?

├ľzellikle bitki akvaryumcular─▒ aras─▒nda olduk├ža pop├╝ler bir d├╝zenleme tarz─▒ olan Iwagumi, Japonca ÔÇťkaya formasyonuÔÇŁ anlam─▒na geliyor. Ad─▒ndan da anla┼č─▒ld─▒─č─▒ gibi Iwagumi b├╝y├╝kl├╝ k├╝├ž├╝kl├╝ kayalar─▒n komposizyonunun merkezi ├Ânem te┼čkil etti─či, akvaryumunuza, bah├ženize ve bana kal─▒rsa ba┼čka bir├žok ┼čeye uyarlayabilece─činiz bir d├╝zenleme ├Â─čretisi. Iwagumi, [tooltip text=ÔÇŁYirminci y├╝zy─▒l ba┼člar─▒nda ortaya ├ž─▒km─▒┼č tipik R├Ânesans komposizyonlar─▒n─▒ and─▒ran akvaryumlarÔÇŁ trigger=ÔÇŁhoverÔÇŁ]Hollanda stili[/tooltip]akvaryum d├╝zenlemelerinin bir alternatifi olarak g├Âr├╝lebilecek Japon stili akvaryumlar─▒n bir varyasyonu olarak g├Âr├╝lebilir. ÔÇťNature aquariumÔÇŁ olarak bilinen bu akvaryumlar, Japon akvaryumculu─čunun babas─▒ say─▒labilecek Takashi Amano taraf─▒ndan doksanl─▒ y─▒llarda ┼čekillenmeye ba┼čl─▒yor. Amano, Japon kaya bah├žesi d├╝zenlemelerinden yararland─▒─č─▒ ilkelerle, Japon esteti─činin akvaryuma uyarlanmas─▒nda b├╝y├╝k bir rol oynuyor. (AmanoÔÇÖnun NiigataÔÇÖda bir de akvaryum galerisi var.)

Wabi ve sabi

Wabi ve sabi

Wabi ve sabi

Biraz New age safsatalar─▒ndan uzak durmak biraz da kitschÔÇÖe d├╝┼čmemek i├žin (T├╝rk akvaryumculu─čunda binlerce ├Ârne─či vard─▒r) i├žin, bir esteti─čin s─▒rf g├╝zel g├Âz├╝ks├╝n diye ortaya ├ž─▒kmad─▒─č─▒n─▒ vurgulayarak, biraz IwagumiÔÇÖnin dini ve tarihsel arkaplan─▒na de─činelim. Iwagumi terimi ilk olarak Japon bah├žecili─či ├╝zerine yaz─▒lm─▒┼č en eski ve kapsaml─▒ metin olan SakuteikiÔÇśde (11. yy) kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒k─▒yor. Sakuteiki d├Ânemindeki Japon kaya bah├želeri, t─▒pk─▒ kitab─▒n kendisi gibi yo─čun bir bi├žimde ├çin kaya bah├želerinden esinlenmi┼č d├╝zenlemelere sahip. ├ľrne─čin ├çin mitolojisindeki mekan ve fig├╝r betimlemelerinin do─črudan do─čruya kayalar─▒n b├╝y├╝kl├╝kleri ve say─▒lar─▒ ile e┼členmesi gibi bir sembolle┼čtirme s├Âz konusu. 14. yyÔÇÖa gelindi─činde ise o g├╝ne de─čin b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de ├çin k├╝lt├╝r├╝nden etkilenmi┼č Japon k├╝lt├╝r├╝n├╝n, s─▒rad─▒┼č─▒ bir bi├žimde ├Âzg├╝nle┼čmeye ba┼člad─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz. Bu, N├┤ tiyatrosunun, ├žay seremonilerinin, Shoin mimarisinin ve elbetteki Zen bah├želerinin g├Âr├╝lmeye ba┼čland─▒─č─▒ bir d├Ânem. Zen BudizmÔÇÖnin yayg─▒nla┼čmaya ba┼člamas─▒, ├Âzellikle KyotoÔÇÖda kaya bah├želerinin giderek soyutla┼čmas─▒nda ve bug├╝n bildi─čimiz ├Âzg├╝n stillerini almas─▒nda b├╝y├╝k bir ├Âneme sahip. Bug├╝n, Japon m├╝rekkep resimlerinden, BonsaiÔÇÖe, IkebanaÔÇÖdan OrigamiÔÇÖye, HaikuÔÇÖdan Japon Seramik Sanat─▒ÔÇÖna ,nereye bakarsak bakal─▒m ZenÔÇÖden beslenen ayn─▒ estetik ilkeleri g├Âr├╝r├╝z. ─░┼čte bu ilkelerin ad─▒ Wabi-Sabi.

Ry┼Źan-ji Tap─▒na─č─▒ÔÇÖndaki kaya bah├žesinden bir detay. (kaynak:Tedmoseby, Wikipedia)

Ry┼Źan-ji Tap─▒na─č─▒ÔÇÖndaki kaya bah├žesinden bir detay. (kaynak:Tedmoseby, Wikipedia)

Wabi-sabi, tamamlanmam─▒┼čl─▒─č─▒n, kal─▒c─▒ ve kusursuz olmayan─▒n esteti─či. Her ne kadar Wabi-Sabi bug├╝n JaponyaÔÇÖda g├╝ndelik dilde yer alsa da ve do─črudan do─čruya dine referans vermese de, bu estetik, BudizmÔÇÖdeki varl─▒─č─▒n ├╝├ž i┼čareti (ge├žicilik, ─▒zd─▒rap, bensizlik) ├Â─čretisine dayan─▒yor. Bu terimlerin anlamlar─▒ ile d├╝zenin ili┼čkisi veya Sanzon Iwagumi denilen ├╝├žl├╝ kaya d├╝zenlemesinin Budist tanr─▒lar─▒n ├╝├žl├╝ g├Âr├╝nt├╝s├╝ (Sanzonbutsu) olmas─▒ gibi, y├╝ksek d├╝zeyde bir soyutlama s├Âz konusu. Wabi-SabiÔÇÖde Budist ├Â─čretinin sundu─ču evreni alg─▒lay─▒┼č bi├žiminin, d├╝nyay─▒ ┼čekillendirmeye de do─črudan do─čruya yans─▒d─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyebiliriz. Wabi-Sabi, kusursuzluk ve ideal g├╝zellik ├╝zerine kurulu klasik Yunan Sanat─▒ÔÇÖn─▒n aksine, bir Uzakdo─ču ├Â─čretisi olarak, her┼čeyin ge├žici oldu─ču ve hi├žbir zaman tamamlanmad─▒─č─▒ bir alg─▒ ├╝zerine kurulu. Buna kar┼č─▒n s─▒kl─▒kla yap─▒lan bir hata Wabi-SabiÔÇÖyi Minimalizm ile kar─▒┼čt─▒rmak oluyor. Bu konuyla ilgili ve Wabi-Sabi ile ilgili olduk├ža g├╝zel ve detayl─▒ bir ├ževiriye buradan ula┼čabilirsiniz.

Iwagumi Kurulumu

Iwagumide se├žece─činiz ta┼člar b├╝y├╝k ├Ânem arz ediyor. Ta┼člar─▒n ┼čeklinin yan─▒s─▒ra, kulland─▒─č─▒n─▒z kum ve e─čer varsa bitki ├Ârt├╝s├╝ ile uyumu a├ž─▒s─▒ndan rengi ve dokusunun da ├Ânemi var. Profesyoneller, Seiryu, Ryuoh, Manten ya da Yamaya ta┼č─▒ gibi ├Âzg├╝n ta┼člar─▒ se├žiyorlar. Bu ta┼člar─▒ internette bulmak m├╝mk├╝n ama bence o kadar abartmaya gerek yok. ─░yi bir g├Âzlemle akvaryumculardan bulaca─č─▒m─▒z ya da ├ževremizdeki do─čal yataklardan toplanan ta┼člar da i┼č g├Âr├╝r. (E─čer akvaryumda canl─▒ varsa ta┼č─▒n suyun sertli─čini etkileyece─čini de unutmamak gerek). Ta┼člar─▒n elbetteki ayn─▒ niteliklerde ta┼člar olmas─▒ gerekiyor.

IwagumiÔÇÖnin temelinde asimetri yatt─▒─č─▒ i├žin ta┼člar─▒n toplam─▒n─▒n 3-5-7 gibi tek say─▒ya tekab├╝l etmesi gerekiyor. ├çift say─▒ ile kurulan komposizyonlar (├Ârne─čin ├╝├žgensel yerine karesel bir komposizyon) insan ├╝r├╝n├╝ duracak, do─čal ve raslant─▒sal g├Âz├╝kmeyecektir.

Iwagumide ta┼č isimleri. (kaynak:www.aquajournal.ro)

Iwagumide ta┼č isimleri. (kaynak:www.aquajournal.ro)

Iwagumide her ta┼č─▒n bir ismi var. Oyaishi, komposizyondaki en b├╝y├╝k ta┼č. Kuruluma ba┼član─▒rken de bir ├žok sanat t├╝r├╝nde oldu─ču gibi genelden detaya gidildi─činden, bu ta┼č─▒n yeri b├╝y├╝k ├Ânem arz ediyor. Ama├ž asimetri oldu─čundan ta┼č─▒ merkezi bir yere yerle┼čtirmek yerine 2:3 oran─▒nda bir yerle┼čtirme simetriyi engelleyecektir. Kimi tasar─▒mc─▒lar alt─▒n oran ya da ├╝├žtebir kural─▒n─▒ uygular. Ard─▒ndan b├╝y├╝kl├╝k ve yerle┼čtirme s─▒ras─▒yla Fukuishi, Soeishi ve Suteishi geliyor. Ta┼člar dizilirken sadece ta┼člara de─čil bo┼člu─ča da ├žok dikkat etmek gerekiyor. Ta┼člar─▒n kenarlar─▒ndan uzayan g├Âr├╝nmez kesi┼čim ├žizgileri, a├ž─▒lar, alan derinli─či ve y├╝kseklik de yine b├╝y├╝k ├Âneme sahip. Takashi Amano bir r├Âpotaj─▒nda IwagumiÔÇÖnin h─▒zl─▒ bir tempo ile in┼ča edilmesi gerekti─čini belirtiyor. Ona g├Âre ├žal─▒┼čmay─▒ bir ritm ile y├╝r├╝tmek hareket ak─▒┼č─▒n─▒n─▒n ├žal─▒┼čmada vurgulanmas─▒na yol a├ž─▒yor. Benzer bir yakla┼č─▒m─▒n Japon ressamlar─▒ taraf─▒ndan da uyguland─▒─č─▒n─▒ hat─▒rlamak gerek.

Bitkiler

Bitki yerle┼čiminde genellikle zemin saran Hemianthus callitrichoides (Cuba), Eleocharis parvula, Eleocharis acicularis, ve Glossostigma elatinoides gibi kayalar─▒n ├Âzelliklerini ├Ân plana ├ž─▒karacak bitkiler tercih edilir. Zaman zaman arkaplan bitkilerinin de kullan─▒ld─▒─č─▒ olur. Fakat unutulmamas─▒ gereken IwagumiÔÇÖnin yo─čun bir bitki akvaryumudan ziyade minyat├╝r bir kaya bah├žesi oldu─čudur. Bitki kullan─▒m─▒ da bu y├Ânde s─▒n─▒rlan─▒r.

Canl─▒lar

IwagumiÔÇÖde harekete ve ak─▒┼ča paralellik sa─člayacak bal─▒klar se├žilir. Tipik olarak Tetra ve Rasbora gibi s├╝r├╝ halinde h─▒zl─▒ hareket eden bal─▒klar tercih edilir. Bal─▒k d─▒┼č─▒nda ├že┼čitli karides ve saylangoz t├╝rleri de s─▒kl─▒kla beslenir.

IwagumiÔÇÖnin farkl─▒ uygulamalar─▒

Minik ta┼člarla denedi─čim bir ├Ârnek. 9├Ś8 cm ├Âl├ž├╝lerinde. Bitki olarak Hemianthus Callitrichoides (Cuba) kulland─▒m.

Minik ta┼člarla denedi─čim bir ├Ârnek. 9├Ś8 cm ├Âl├ž├╝lerinde. Bitki olarak Hemianthus Callitrichoides (Cuba) kulland─▒m.

E─čer bitki akvarmuyunuz yoksa Iwagumi ilkelerini ba┼čka alanlarda da uygulayabilirsiniz. K├╝├ž├╝k bir Zen bah├žesinde, bonsai saks─▒lar─▒ i├žindeki kakt├╝s d├╝zenlemelerinde ya da benim yapt─▒─č─▒m gibi resimde g├Âr├╝len minik teraryumlarda.